Tìm kiếm

LỜI DẪN

            

   Các anh chị em thân mến

 Với lòng lưu luyến tuổi học sinh thời niên thiếu, chúng tôi, nhóm chủ trương trang Tống Phước Hiệp71.com đã thành lập trang web này để mong làm sống lại những kỷ niệm thật dễ thương dưới mái trường thân yêu ở Vĩnh Long ngày nào, và cùng chia sẻ với nhau những buồn vui trong cuỗc sống hàng ngày nhiều bận rộn.

 Trang web không nhằm mục đích kinh doanh nên các thông tin hình ảnh, tư liệu từ trang này chúng tôi không giữ bản quyền, các bạn được quyền sử dụng thoải mái, nếu được xin ghi trích dẫn từ nơi này để các bạn của mình biết thêm ở trường có một nơi thông tin dễ thương.
 Mục “tin nhà” sẽ là cột tin chính đăng tải những hình ảnh, tin tức hoạt động vui chơi của các lớp, các niên khoá để tất cả mọi cựu học sinh đều biết
 Mục “chia sẻ thông tin” sẽ đăng lại những bài báo, biên khảo, cảm nghỉ của các cựu học sinh cho các bạn biết thêm về mình.
Còn nhiều mục nữa mà chúng tôi muốn mở , nhưng vì trình độ kỹ thuật còn non kém, sẽ từng bước thực hiện cho trang web được hoàn chỉnh.
Tất cả chuyên mục, chúng tôi sẽ trình bày một cách vui tươi, không cao đạo, vì cuộc sống hàng ngày bận rộn, cần có giây phút thư giản.
 Chúng tôi mong được các bậc đàn anh, các em từng sống dưới mái trường đóng góp, chia sẻ để trang tin này được phong phú hơn, có ý nghĩa hơn.
  Xin chân thành cám ơn các bạn vừa qua đã đóng góp ý kiến, tài chính cho trang tongphuochiep71.com được hình thành.

           Đại diện nhóm thực hiện
             Trương Tường Minh

 

 

 

 

 

Hỗ trợ trực tuyến
Thống kê
Số người online
0000120
Số lượt truy cập
21865145
HÀO KIỆT ĐẤT PHƯƠNG NAM( tiếp theo). -Người Long Hồ-
Ngày đăng: 2022-05-15 04:03:03

 

2) Trương Minh Ký(1855-1900)

Trương Minh Ký là một học giả miền Nam, sanh ngài 23 tháng 10 năm 1855 tại Gia Định, là môn sinh của Trương Vĩnh Ký. Ông tên thật là Trương Minh Ngôn, bút hiệu là Thế Tải, nhưng sau khi thọ giáo với Trương Vĩnh Ký, ông kính ngưỡng tài của thầy nên đã đổi lại thành Trương Minh Ký. Ngay từ thời tuổi trẻ ông đã thông thạo cả hai Hán văn lẫn Pháp văn. Về sau ông về cộng tác với Trương Vĩnh Ký và làm bỉnh bút đắc lực cho tờ “Gia Định Báo,” tờ báo đầu tiên của nước ta. Ngoài ra, ông còn hợp tác với ông Trương Vĩnh Ký trong tờ báo Thông Loại Khóa Trình, dùng những tờ báo này như là một phương tiện để phổ biến chữ quốc ngữ cũng như giới thiệu tư tưởng và học thuật Âu-Á. Về sau, ông làm chủ bút tờ Gia Định Báo từ năm 1881 đến năm 1897. Trong sự nghiệp văn chương, ông đã từng được ban thưởng những huy chương rất cao quí như huy chương Hàn Lâm Viện Pháp Quốc (Officier d'Academie), Kim Khánh Bội Tinh của Việt Nam và hoàng gia Cam Bốt. Bên cạnh đó, ông còn là một nhà văn, một nhà dịch thuật những sách chữ Hán và chữ Pháp sang chữ quốc ngữ, và cũng là một trong những nhà viết tuồng soạn kịch bằng chữ quốc ngữ đầu tiên ở Việt Nam. Ông qua đời tại Gia Định vào ngày 11 tháng 8 năm 1900, được an táng trong nghĩa trang gia đình “Trang Gia Từ” ở vùng Gò Vấp, Gia Định, gần khu Tổng Y Viện Cộng Hòa thời VNCH.

Trương Minh Ký vừa là học trò mà cũng là người cộng tác rất đắc lực và thân cận với Trương Vĩnh Ký. Ông cũng là một trong những người có công rất lớn trong việc truyền bá chữ quốc ngữ, chẳng những tại vùng đất phương Nam, mà còn trên bình diện cả nước nữa. Những tác phẩm văn chương bằng chữ quốc ngữ mà ông để lại bao gồm nhiều thể loại từ văn xuôi, thi văn, dịch thuật đến tuồng tích. Về văn xuôi và thi văn, những tác phẩm của ông rất nhiều nhưng tiêu biểu nhất bao gồm: “Ý Hạnh,” đây là loại viết theo trường thiên lục bát; “Thiên Hạnh”; “Như Tây Nhựt Trình,” vân vân. Về dịch thuật chữ Hán, tiêu biểu nhất gồm: “Cổ Văn Chơn Bửu”, “Ca Từ Diễn Nghĩa”, “Quốc Phong,” dịch từ Kinh Thi; “Chính Khí Ca”; “Tô Huệ Hồi Văn,” vân vân. Về dịch thuật từ tiếng Pháp, tiêu biểu gồm có: “Truyện Télémaque”; “Truyện Francinet,” vân vân. Về tuồng tích, tiêu biểu nhất là bản tuồng lấy tên là “Tuồng Kim Vân Kiều.” Về sách giáo khoa, tiêu biểu gồm có: “Ấu Học Khải Mông (dạy chữ Hán)”, “Hiếu Kinh Diễn Nghĩa (1893)”, “Tiểu Học Gia Ngôn Diễn Nghĩa (1895)”, “Trị Gia Cách Ngôn Khuyến Hiếu Ca (1895)”, “Pháp Học Tân Lương (Cours gradué de Langue-Francaise, 1893)”, “Quốc Ngữ Sơ Giai, 1895”, “Thi Pháp Nhập Môn, 1898”, và tuyển tập Câu Hát Annam, “Lục Súc Tranh Công”, “Nhị Thập Tứ Hiếu” và “Nam Quốc Sử Diễn Ca”. Ngoài ra, ông còn là tác giả của một số sách viết bằng tiếng Pháp như Première lectures enfantines (1897). Dưới đây là một trong những bài thất ngôn tứ tuyệt của ông, có tựa đề “Chức Cẩm Hồi Văn”, được đăng trong Gia Định Báo ngày số 18 ngày 6 tháng 5 năm 1882:

Chàng vâng hoàng chiếu thú an biên, Đưa tới Hà kiều rẻ thảm riêng, Ngậm thở ngùi than ngừng giọt lụy, Ân tình xa cách chớ hề quên.

Đi ra tin đứt có dè sau!

Màn trướng đầu xuân ấm đặng nào! Dưới bụi quỳnh diêu rêu biếc láng, San hô trong trướng bụi hồng bao.

Nỗi lìa thuở ấy bắt kinh hoàng, Đem giũ lòng đâu gặp lại chàng; Lòng ước làm trăng ngoài biển cả, Hoặc làm mây nước chói cao san.

Mây móc hàng năm thấy mặt chồng,

Hàng năm trăng biển giọi soi cùng.

Bay đi bay lại cho gần được,

Muôn dặm thấy nhau kẻo đợi trông.

 

Đường sá vơi vơi cách trở thay! Hờn chàng ngoài ải ở lâu ngày; Thuở đi đưa đó lau vàng lá,

Ai ngỡ hoa mai nở bấy chầy.

Trăm hoa rộn rực sớm chào xuân,

Ai đó mà xuân giục kẻ than,

Đầy đất dương sà vì đó vén,

Bông rời không kẻ quét đầy đàng.

Thiệt thơm xuân sớm lối ngoài vườn,

Ôm lấy tần tranh tới hoa đường.

Ngâm khúc Giang nam vì đó khảy,

Tình sâu xin gửi thấu lòng chàng.

Bắc phương hiểm trở vượt non sông,

Muôn dặm non từ dứt nẻo thông,

Trấp bạc gối đầu dầm áo lụy,

Chữ vàng xiêm giẻ thảy xười bông.

 

Ba xuân hồng nhạn tiếng qua sông, Ấy đó người lìa đứt ruột trông, Chửa đứt dây đờn lòng đã đứt,

Đã xong mối thảm, khúc chưa xong.

 

Chàng nay nhớ thiếp nặng bằng non, Thiếp cũng nhớ chàng mỗi phút luôn, Một bổn dệt đem dâng cúng chúa, Cầu tha chồng thiếp sớm về cùng.

Phải nói nhà học giả Thế Tải Trương Mink Ký đã một đời cống hiến tất cả tài năng của mình trong việc truyền bá chữ quốc ngữ mà đàn hậu bối chúng ta ngày nay đang thừa hưởng, công lao của học giả Trương Minh Ký đối với sự phát triển văn học và văn hóa nước nhà không phải là nhỏ vậy!

 

3) Huỳnh Tịnh Của(1830-1908)

Huỳnh Tịnh Của tức Paulus Của(1), tên thật là Huỳnh Tịnh Trai, sanh năm Canh Dần 1830 tại làng Phước Tụy, tổng Phước Hưng Hạ, tỉnh Bà Rịa(2) và mất ngày 26 tháng 1, năm 1908(3). Ông sanh ra trong một gia đình theo đạo Cơ Đốc, chính vì vậy mới có tên Thánh là Paulus Của. Khi đi học, ông theo học trong chủng viện tới chức “Thầy Tư(4)”, nhưng sau đó lại hoàn tục và lập gia đình, và không rõ hành trạng của ông trong suốt thời gian hơn mười năm từ, năm ông 20 tuổi đến năm 30 tuổi.

Sau khi quân Pháp chiếm ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ thì ông đã ngoài 30 tuổi. Ông là một trong những người hợp tác với quân đội Pháp ngay từ những ngày đầu chúng đặt chân trên thành Gia Định. Chính vì vậy mà ngày 1 tháng 8 năm 1862, ông đã được Pháp cho vào ngạch Quan Viên(5). Đến ngày 1 tháng 1 năm 1873 thì được thăng ngạch huyện hạng nhất, ngày 15 tháng 7 năm 1875, được thăng ngạch phủ hạng nhì, ngày 1 tháng 3 năm 1881, được thăng ngạch phủ hạng nhất, và ngày 1 tháng 8 năm 1994 được thăng chức Đốc phủ sứ(6). Đến năm 1892, ông được chọn làm hội viên của ủy ban cải tổ trường Thông Ngôn, có chân trong ban biên tập bán nguyệt san Revue Indochinoise, một tạp chí rất có giá trị chuyên nghiên cứu về Đông Dương, xuất bản từ cuối thế kỷ thứ XIX sang đầu thế kỷ thứ XX (1893-1925). Rất nhiều lần ông được mời làm giám khảo trong các cuộc thi về Hán và Việt Văn. Ông cũng được quan Thống Đốc Nam Kỳ cử làm hội viên trong hội đồng nghị bàn về sở nghĩa địa làng trong các địa hạt ở Nam Kỳ.

Phải nói ông Huỳnh Tịnh Của đã chịu ảnh hưởng rất lớn của Tây phương ngay từ thời ông còn đi học trong chủng viện. Ông là người đã cùng với Trương Vĩnh Ký cổ động người Việt Nam dùng chữ quốc ngữ viết theo mẫu tự La Tinh. Nhưng ông lại tỏ ra là người rất yêu chuộng văn hóa của dân tộc, biết gìn giữ và khai thác di sản của tiền nhân bằng cách phiên âm và phổ biến những áng văn xưa của người Việt. Bộ Đại Nam Quốc Âm Tự Vị chẳng những là một trong những bộ sách quốc ngữ quí hiếm đầu tiên của vùng đất phương Nam, mà còn trên bình diện cả nước nữa. Tuy là làm quan cho Tây, nhưng cuộc sống ngoài đời của ông thật khiêm tốn, bình dị. Dầu được người Pháp trọng đãi, làm công chức cao mà ông chưa hề mang tai tiếng về tham quan hay hà hiếp dân chúng. Ngược lại ông luôn sống đời thanh bần. Đến lúc về già ông lại phải hứng chịu những đau khổ vì các con của ông đều ra đi trước ông.

Huỳnh Tịnh Của còn là một trong những nhà học giả nổi tiếng của vùng đất phương Nam vào hậu bán thế kỷ thứ XIX. Ông sanh ra và lớn lên trong vùng đất Bà Rịa Vũng Tàu. Ông tinh thông cả Hán học lẫn Tây học. Làm quan đến chức Đốc Phủ

Sứ. Ngoài hai cuốn tự điển rất có giá trị đối với văn họa Việt Nam là bộ Đại Nam Quốc Âm Tự Vị(7), Tập I và Tập II, được in vào năm 1895 và 1896, ông cũng là tác

giả của những tập sách có giá trị như “Phép Toán” 1867, “Phép Đo” 1867, “Chuyện Giải Buồn,” in năm 1880, “Chuyện Giải Buồn, cuốn sau” in năm 1885, “Gia Lễ” 1886, “Bác Học Sơ Giải” in năm 1887, “Sách Quan Chế” in năm 1888, “Tân Soạn Từ Trát Nhất Xấp” in năm 1888, “Tục Ngữ Cổ Ngữ Gia Ngôn” in năm 1896, “Vãn cha Minh và Lái Gẫm” in năm 1902, “Quan Âm Diễn Ca” in năm 1903, “Tống Từ Vân” 1904, “Câu Hát Góp” 1904, “Trần Sanh Diễn Ca” 1905, “Lang Châu Toàn Truyện” 1905, “Văn Doan Diễn Ca” 1906, “Bạch Viên Tôn Các” 1906, “Chiêu Quân Cống Hồ” 1906, “Thoại Khanh Châu Tuấn” 1906, “Thơ Mẹ Dạy Con” 1907, “Ca Trù Thế Cách” 1907, “Tống Tử Vưu Truyện” 1907, “Trần Sanh Ngọc Anh” được in ra vào năm 1928.

Ngoài ra, Huỳnh Tịnh Của còn là chủ nhiệm của tờ “Gia Định Báo”. Như ai trong chúng ta cũng đều biết, ban đầu các quan Tây cho phép thành lập tờ Gia Định Báo nhằm phổ biến những luật lệ thuộc địa đến các ty sở của người Pháp bằng chữ quốc ngữ, nhưng sau này, Huỳnh Tịnh Của nhân đó lấy tờ báo làm công cụ truyền bá chữ quốc ngữ ở miền Nam. Sau khi người Pháp thành lập tờ Gia Định Báo, không có tài liệu nào ghi về chức vụ của ông trong tờ báo, nhưng người viết tập sách này nghĩ rằng có lẽ ông là Chủ Bút; trong khi ông Trương Vĩnh Ký làm Chánh Tổng Tài của tờ báo. Về sau này ban biên tập của tờ Gia Định Báo còn được sự hợp tác thêm của các ông Tôn Thọ Tường và Trương Minh Ký(8) nữa. Riêng ông Huỳnh Tịnh Của đã viết rất nhiều bài trên tờ báo này. Tuy nhiên, sau năm 1880 thì không còn thấy bài viết của ông xuất hiện trên Gia Định Báo nữa, có lẽ lúc đó ông đã chuyển sang làm việc khác. Thuở còn đi học, khoảng đầu thập niên 1960s, tôi đã có dịp may được xem những tờ báo rất cũ như những tờ Lục Tỉnh Tân Văn, Nông Cổ Mín Đàm, Nam Phong Tạp Chí, Đông Dương Tạp Chí, và Gia Định Báo tại nhà cụ Tân Ngọc Phiêu(9) ở Vĩnh Long, nhưng vì không biết được sự quí hiếm của nó, nên tôi đã không ghi lại được những bài viết của ông Huỳnh Tịnh Của trong Gia Định Báo. Bây giờ nếu muốn xem những bài viết này, chắc phải tìm đến những vi phim còn lưu lại trong các thư viện bên Pháp. Đối với một người hậu bối như chính tác giả tập sách Hào Kiệt Đất Phương Nam này, lúc nào cũng trân quí những đóng góp của ông Paulus Huỳnh Tịnh Của đối với việc sử dụng chữ quốc ngữ, vì công lao của ông không phải là nhỏ trong việc đóng góp cho sự dễ dàng và thoải mái mà chúng ta có được ngày hôm nay trong việc sử dụng chữ quốc ngữ.

Ghi Chú:

(1)          Có sách ghi là ông sanh vào năm 1834. Paulus Của là tên Thánh của ông, và ông cũng sử dụng tên Thánh này làm bút danh khi viết báo.

(2)          Ngày nay là tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu. Trong Đại Nam Quốc Âm Tự Vị (trang 1130, NXB Trẻ 1998, in lại theo ấn bản 1895-1896), ông Huỳnh Tịnh Của đã ghi rõ “Phước Tuy phủ thuộc về tỉnh Biên Hòa, nay là hạt tham biện Bà Rịa”.

(3)          Theo tài liệu của bài điếu văn của viên Thống Đốc Nam Kỳ được đăng trong Bulletin Administratif de la Cochinchine 1908. Tài liệu này cũng được đăng trong Lục Tỉnh Tân Văn số 13 ngày 13 tháng 2, năm 1908.

(4)          Trong đạo Cơ Đốc, sau khi học hết chức Thầy Sáu mới có thể được qua những thủ tục thụ phong linh mục.

(5)          Ngạch Quan Viên chỉ có nghĩa là viên chức của Pháp, vậy thôi.

(6)          Tất cả những thông tin về thăng ngạch đều được đăng trong Lịch Annam-Sáu Tỉnh Nam Kỳ, Sài Gòn-Bản In Nhà Nước 1869, 1871, 1872, 1874, 1875, 1876, 1878, 1879, 1880, 1884, đến 1899.

(7)          Tác phẩm quan trọng và có giá trị trong văn nghiệp của Huỳnh Tịnh Của là bộ Đại Nam Quốc Âm Tự Vị, in thành 2 tập I và II. Tập I được in vào năm 1895 từ A đến L; tập II được in vào năm 1896, từ mẫu tự M đến X. Cả hai cuốn đều được in tại nhà in Imprimerie Rey, Curiol. Năm 1974, nhà xuất bản Khai Trí Sài Gòn đã in laị nguyên bản gốc, nhưng chưa kịp phát hành thì biến cố 30 tháng 4 1975 ập đến. Về sau này, NXB Xuân Thu đã in lại thành một tập bìa cứng tại hải ngoại. Và vào năm 1998, NXB Trẻ trong nước cũng in lại bộ sách này. Phải thực tình mà nói, bộ Đại Nam Quốc Âm TỰ Vị là bộ sách đầu tiên đã ghi nhận sự thống nhất của tiếng Việt, là một kho tàng quí giá ghi lại những từ chính trong từ vựng tiếng Việt cũng như ý nghĩa và nguồn gốc chữ Nôm hoặc Hán Việt của chúng. Nhiều từ đã được dùng từ thời Nguyễn Trãi, cùng chữ Việt thời cổ cũng đã được giaỉ nghĩa. Sở dĩ nói đây là công trình biên soạn tự vị tiếng Việt đầu tiên, vì trước đó chỉ có bộ tự điển Việt-La-Bồ của nhà truyền giáo Alexandre de Rhodes, hoặc những bộ song ngữ khác của Taberd, Grand de la Liraye, Jean Bonet, hay Tự Vị An Nam-Lang Sa (Dictionnaire Annamite-Francais) in tại nhà in Tân Định vào năm 1877, hay bộ Petit dictionnaire francais-annamite của Trương Vĩnh Ký in vào năm 1884.

(8)          Tuy nhiên, khi tờ Gia Định ra đời vào năm 1865, thì ông Trương Minh Ký mới lên 10 tuổi, nên không thể nào ở trong ban biên tập của tờ bào được. Có thể về sau này, ông trở thành một bỉnh bút của tờ báo thì đúng hơn.

(9)          Về sau này, ông Tân Ngọc Phiêu trở thành nhạc phụ của tác giả tập sách Hào Kiệt Đất Phương Nam này. Tác giả xin thành kính dâng lên người một nén hương để tưởng nhớ và cảm ơn người đã cho tác giả được thấy và được đọc những tờ báo cổ, thật cổ của vùng đất phương Nam, và con cho tác giả một người bạn đồng hành giúp mình làm được nhiều chuyện thiết thực cho xã hội.

 

                                       ( Còn tiếp) 

  

Bạn muốn gửi bài bình luận về phần tin này. Vui lòng nhấn vào đây -->>>> Viết bình luận


Các tin cũ hơn
Các tin mới hơn