Tìm kiếm

LỜI DẪN

            

   Các anh chị em thân mến

 Với lòng lưu luyến tuổi học sinh thời niên thiếu, chúng tôi, nhóm chủ trương trang Tống Phước Hiệp71.com đã thành lập trang web này để mong làm sống lại những kỷ niệm thật dễ thương dưới mái trường thân yêu ở Vĩnh Long ngày nào, và cùng chia sẻ với nhau những buồn vui trong cuỗc sống hàng ngày nhiều bận rộn.

 Trang web không nhằm mục đích kinh doanh nên các thông tin hình ảnh, tư liệu từ trang này chúng tôi không giữ bản quyền, các bạn được quyền sử dụng thoải mái, nếu được xin ghi trích dẫn từ nơi này để các bạn của mình biết thêm ở trường có một nơi thông tin dễ thương.
 Mục “tin nhà” sẽ là cột tin chính đăng tải những hình ảnh, tin tức hoạt động vui chơi của các lớp, các niên khoá để tất cả mọi cựu học sinh đều biết
 Mục “chia sẻ thông tin” sẽ đăng lại những bài báo, biên khảo, cảm nghỉ của các cựu học sinh cho các bạn biết thêm về mình.
Còn nhiều mục nữa mà chúng tôi muốn mở , nhưng vì trình độ kỹ thuật còn non kém, sẽ từng bước thực hiện cho trang web được hoàn chỉnh.
Tất cả chuyên mục, chúng tôi sẽ trình bày một cách vui tươi, không cao đạo, vì cuộc sống hàng ngày bận rộn, cần có giây phút thư giản.
 Chúng tôi mong được các bậc đàn anh, các em từng sống dưới mái trường đóng góp, chia sẻ để trang tin này được phong phú hơn, có ý nghĩa hơn.
  Xin chân thành cám ơn các bạn vừa qua đã đóng góp ý kiến, tài chính cho trang tongphuochiep71.com được hình thành.

           Đại diện nhóm thực hiện
             Trương Tường Minh

 

 

 

 

 

Hỗ trợ trực tuyến
Thống kê
Số người online
0000162
Số lượt truy cập
13823646
HÀO KIỆT ĐẤT PHƯƠNG NAM( tiếp theo). -Người Long Hồ-
Ngày đăng: 2019-12-15 08:56:50

 

(III) Trần Thượng Xuyên Và Vùng Đất Cù Lao Phố:

 

Trần Thượng Xuyên, Dương Ngạn Địch, cùng với Mạc Cửu là những người Minh Hương tiên phong đã góp phần không nhỏ trong việc mở mang, khai phá và phát triển vùng đất Nam Kỳ, đáng được toàn dân Việt Nam nói chung và con dân Nam Kỳ nói riêng ghi nhớ công đức và lập đền thờ lưu lại cho hậu thế. Trần Thượng Xuyên, tự là Thắng Tài, làm quan dưới thời vua Nghi Tôn nhà Minh, bên Trung Hoa, tới chức Tổng Binh 3 châu: Cao, Lôi và Liêm, thuộc tỉnh Quảng Tây. Khi quân Mãn Thanh vào chiếm Trung Hoa, vua Nghi Tôn tự vẫn mà chết, những vị vua nối nghiệp cuối đời nhà Minh bỏ kinh thành mà chạy đến Hoài An, Phúc Châu hay Đài Loan, nhưng tất cả đều lần lượt bị quân nhà Thanh bắt giết. Quan Tổng binh Trần Thượng Xuyên không chịu thần phục nhà Thanh, nên cùng Phó Tướng Trần An Bình và một số thuộc hạ chạy sang xứ Đàng Trong vào khoảng năm 1679, dưới thời chúa Hiền Nguyễn Phúc Tần. Chúa đã cho phép ông được giữ nguyên chức Tổng binh và cùng bộ tướng đi vào khai phá vùng đất Nông Nại, tức vùng Đồng Nai-Biên Hòa ngày nay. Có thể nói Trần Thượng Xuyên là một trong những người đi tiên phong trong việc khai phá hoang địa tại miền Nam. Ông chẳng những có công trong việc khai hoang lập ấp, mà còn góp phần rất đắc lực trong việc chấn chỉnh và kiện toàn bộ máy hành chánh tại vùng Biên Hòa ngày nay. Lúc ông và phó tướng Trần An Bình tới vùng Nông Nại thì vùng đất nầy hãy còn là một hoang địa, đất rộng người thưa. Trên đường lên thượng nguồn sông Đồng Nai, đến khúc Cù Lao Phố, Trần Thượng Xuyên đã ra lệnh hạ trại và khởi công khai khẩn đất hoang. Đây là một vùng đất nằm trên khu đất mầu mỡ nhất giữa lưu vực sông Đồng Nai. Nhờ đất đai đầy phù sa mầu mỡ nên việc khai thác cũng rất dễ dàng. Lại thêm có ưu thế giao thông đường thủy rất thuận tiện, nên chẳng bao lâu sau đó Cù Lao Phố đã nổi tiếng khắp miền Nam. Tại đây, tướng Trần Thượng Xuyên đã tập trung nhiều người Minh Hương ở vùng cù lao Phố, cùng nhau khai khẩn đất hoang để làm ruộng và lập nên phố phường buôn bán rất sầm uất. Dần dần thu hút được rất nhiều lưu dân Việt Nam đến sinh cơ lập nghiệp, nên chỉ không đầy một thập niên sau đó, cù lao Phố đã trở thành một trung tâm đô hội rất phồn thịnh.

(IV)Công Lao Bình Định Đất Phương Nam Cuả Trần Thượng Xuyên:

Khoảng những năm 1688, 1689, 1690, phó tướng của Dương Ngạn Địch là Hoàng Tiến nổi lên giết chủ tướng rồi kéo về vùng Rạch Than cho xây dựng đồn lũy để chống lại với quân xứ Đàng Trong. Đồng thời nhị vương Nặc Ông Nôn ở Sài Côn cũng thừa cơ hội cấu kết với Hoàng Tiến để tiến quân đánh anh mình là Nặc Ông Thu. Nặc Thu bên Cao Miên lấy cớ Nam Triều không bảo vệ được mình nên phá bỏ lệ triều cống hàng năm, và thường mang quân sang đánh phá vùng Gia Định. Chúa Nguyễn Phúc Trăn bèn sai Mai vạn Long, Nguyễn Hữu Hào và Trần Thượng Xuyên cất quân đi đánh dẹp(6). Trần Thượng Xuyên đến nơi chiêu dụ được rất nhiều quân Long Môn, và được chúa Nguyễn Phúc Trăn giao cho ông và con là Trần Đại Định tiếp tục cai quản quân Long Môn để tiến quân dẹp loạn Nặc Thu. Năm 1690, quân của tướng Trần Thượng Xuyên đã đuổi Nặc Thu chạy về Nam Vang. Từ đó, Nặc Thu lại xin tiếp tục triều cống như xưa. Mùa thu năm Kỷ Mão 1699, dưới thời chúa Nguyễn Phúc Chu, Nặc Thu lại làm phản, không chịu triều cống và thường mang quân từ các thành Bích Đôi, Nam Vang và Cầu Nam sang quấy phá vùng Nông Nại. Chúa Nguyễn sai Nguyễn Hữu Cảnh phối hợp với 7 đội binh thuyền của Quảng Nam và quân Long Môn của Trần Thượng Xuyên(7) sang đánh Cao Miên. Năm 1700, tướng Trần Thượng Xuyên đánh dẹp xong quân Cao Miên , Nặc Thu và Nặc Nộn xin đầu hàng. Nguyễn Hữu Cảnh kéo quân vào Nam Vang cho Nặc Thu tiếp tục làm vua nước Cao Miên. Năm 1705, Nặc Thu nhường ngôi cho con là Nặc Thâm, nhưng Nặc Thâm vì sợ Nặc Yêm và Nặc Nộn làm phản nên đã dựa vào thế lực của quân Xiêm La để đánh nhau với Nặc Yêm. Nặc Yêm bỏ chạy sang Gia Định cầu cứu với chúa Nguyễn. Chúa sai Nguyễn cửu Vân sang đánh quân Xiêm và đưa Nặc Yêm về Nam Vang lên ngôi vua. Nặc Thâm bỏ chạy sang Xiêm, đến năm 1711 lại đưa quân Xiêm La trở về đánh chiếm Nam Vang. Sau khi nhận được thư cầu viện của Nặc Yêm, năm 1714, chúa Nguyễn cử Trần Thượng Xuyên cùng với Phó tướng Nguyễn Cửu Phú đem quân sang vây đánh Nặc Ông Thâm tại thành La Bích. Trần Thượng Xuyên chẳng những có công rất lớn trong việc khai khẩn đất đai ở miền Nam, mà ông còn lập được nhiều công lớn trong việc bình định nước Chân Lạp. Ông đã nhiều lần vào sanh ra tử và đã đem lại ổn định cho cả miền Nam lẫn Chân Lạp. Ông đã lập được nhiều chiến công hiển hách nên được chúa Nguyễn phong chức Đô Đốc Thắng Tài Hầu, và được bổ nhiệm vào chức Trấn thủ Phiên Trấn cho đến khi ông qua đời vào năm 1720(8). Ông được an táng tại vùng Phước Bình, Tân Uyên, thuộc phủ Phước Long, ngày nay nằm trong địa phận tỉnh Biên Hòa. Khi mất, Trần Thượng Xuyên được chúa Nguyễn ban đặc ân là ‘Nguyên Vị Vương Trần Vi Tướng, Đại Đại Công Thần Bất Tuyệt,’ và sắc phong ‘Phụ Quốc Đô Đốc Trần Phù Quân Thượng Đẳng Thần,’ đồng thời cho lập đền thờ ông tại vùng Biên Hòa. Không riêng gì con dân vùng Biên Hòa, mà tất cả con dân miền Nam đều phải nghiêng mình nhớ đến ân đức của tướng Trần Thượng Xuyên, một trong những bậc tiền bối, khai quốc công thần đã có công nối liền miền Nam thành một dãy sơn hà gấm vóc cho tổ quốc Việt Nam. Chính vì vậy mà không riêng gì tại Biên Hòa, mà tại các vùng Gia Định và Vĩnh Long đều có đền thờ tướng Trần Thượng Xuyên. Riêng tại Biên Hòa, ngôi đền thờ của ông vẫn hằng ngày khói hương nghi ngút tại đình làng Tân Lân(9). Hằng năm cứ đến ngày 23 tháng 10 âm lịch thì khách thập phương đổ xô nhau đến đình Tân Lân để dự lễ vía đức ông ‘Trần Thượng Xuyên’ rất linh đình.

Ngoài ra, tại ấp Mỹ Khánh, xã Bửu Hòa, phía Nam cầu Gành(10) là nơi trước kia có rất nhiều người Minh hương định cư và được hưởng phần hương hỏa của Quan Tổng Binh. Họ đã xây dựng chùa Thanh Lương, ngoài việc tôn thờ tượng Phật, chùa còn tôn thờ tượng đồng và linh vị quan Tổng Binh mà họ tôn xưng là Trần Tướng Công. Chánh quyền tỉnh Biên Hòa thời chính phủ Trần Trọng Kim và Việt Nam Cộng Hòa cũng nhận thức được công lao của quan Tổng Binh nên vào năm 1949 đã đặt tên cho con một đường lớn là“ Trần Thượng Xuyên”(11). Tại Biên Hòa cũng có một trường Trung Học Bán Công mang tên Trần Thượng Xuyên, gần trường trung học Ngô Quyền. Trong khi tại thôn Tòng Chánh, thuộc tỉnh Bình Dương, mà ngày trước cũng là một huyện của Trấn Biên, dân chúng địa phương cũng xây dựng đền thờ quan Tổng Binh Trần Thượng Xuyên. Đến thời vua Minh Mạng, nhà vua đã truy phong cho ngài làm Thượng Đẳng Thần, Trần Tướng Công Từ.

Chú Thích:

(1)          Theo “Nam Bộ Nhìn Về Lịch Sử Nhìn Vào Hiện Tại Nhìn Ra Khu Vực”, Viện Khoa Học Xã Hội

Hà Nội: NXB Từ Điển Bách Khoa, 2009, tr. 344-356.

(2)          Theo Sơn Nam trong “Cù Lao Phố, Cảng Biển Đầu Tiên Ở Nam Bộ”, Nông Nại Đại Phố tức là

Chợ Lớn của xứ Đồng Nai, mà Đồng Nai là âm theo tiếng Quảng Đông từ chữ Nông Nại. Theo trịnh Hoài Đức trong Gia Định Thành Thông Chí: “Nông Nại Đại Phố, lúc đầu do Trần Thượng Xuyên, tức Trần Thắng Tài khai thác. Ông chiêu mộ thương buôn người Hoa đến xây dựng phố sá với mái ngói, tường vôi, lầu cao, quán rộng, dọc theo bờ sông liên tiếp đến 5 dặm. Đường phố chia vạch làm 3 loại, đường phố lớn thì lót đá trắng, đường phố ngang lót đá ong, và đường phố nhỏ lót đá xanh. Đường rộng và bằng phẳng, dưới sông thì tấp nập thuyền buôn lớn đến đậu tại bến, ấy là chỗ đô hội, là nơi hội tự của nhiều nhà buôn bán lớn từ khắp nơi. Cũng theo Gia Định Thành Thông Chí, phía bắc gành đá có vực sâu làm chỗ cho tàu biển các nước tới đậu. Xưa nay thuyền buôn đến đây bỏ neo xong thì lên bờ mướn phố để trú ngụ. Sau đó họ đi đến nhà các chủ vựa để thương lượng bán hàng. Thường thì chủ vựa định giá và mua tất cả hàng hóa bất kể tốt xấu. Trong lúc lưu lại Đại Phố, các chủ thương thuyền cũng đi tìm mua hàng hóa trước khi nhổ neo về xứ.

(3)          Đôi khi người cố cựu ở đây còn còn gọi sông Đồng Nai theo tên xưa là sông Phước Long.

(4)          Tên xưa của sông Tân Bình là Bến Nghé.

(5)          Năm 1776, khi đại quân Tây Sơn kéo vào vùng Gia Định để tảo thanh tàn quân của Nguyễn Ánh, nhưng ở vùng Cù Lao Phố quân Tây Sơn không được sự yểm trợ của người Minh Hương nên quân Tây Sơn đã bị tổn thất khá nặng. Nguyễn Nhạc nghĩ rằng chính những người Hoa ở đây đã theo phe Nguyễn Ánh để đánh lại Tây Sơn, nên ông đã cho đốt phá và tàn sát rất nhiều người Minh Hương trong vùng cù lao Phố. Sau sự kiện nầy, đa số người Hoa đã bỏ vùng cù lao Phố để chạy về phía Nam, dọc theo sông Tân Bình, để thành lập nên khu Chợ Lớn ngày nay. Theo Đại Nam Nhất Thống Chí, sau khi đánh phá vùng Nông Nại Đại Phố, quân đội Tây Sơn cho dỡ lấy hết nhà cửa, gạch đá và mang hết của cải về Qui Nhơn. Sau khi Gia Long lên ngôi, dân chúng có trở về đây xây dựng lại, nhưng chưa được một phần trăm thời trước.

(6)          Lúc này Chúa Ngãi Nguyễn Phúc Trăn thấy rõ manh tâm của Hoàng Tiến, nên chúa tìm cách thanh toán, cử tướng Mai Vạn Long ở Dinh Thái Khương giả hiệp cùng Hoàng Tiến với Thắng Long và Tân Lễ đi đánh dẹp Nặc Thu, nhưng kỳ thật là để triệt hạ Hoàng Tiến. Vạn Long sai người nói khéo, đánh lừa được Hoàng Tiến đi thuyền đến chỗ hẹn. Khi Tiến vừa bước lên bờ, liền bị phục binh của Long từ bốn phía đổ ra, đánh bất thần. Tiến bỏ chạy ra cửa biển Soài Rạp trốn thoát, Long đi thẳng đến đồn bắt hết vợ con của Tiến đem chém, rồi chiêu tập quân Long Môn trình Chúa Ngãi giao phó cho Trần Thượng Xuyên quản lãnh.

(7)          Lúc bấy giờ quân Long Môn do Tướng Trần Thượng Xuyên thống lãnh đang trú đóng tại Doanh Châu, nay là Vĩnh Long. Trong trận này, đích thân tướng Trần Thượng Xuyên ra trận, giao chiến với quân Chân Lạp, rồi tiến chiếm lũy Bích Đôi và Nam Vang, Nặc Thu bỏ chạy và quân Chân Lạp tan rã.

(8)          Quan Tổng Binh Trần Thượng Xuyên mất vào ngày 23, tháng 20 âm lịch, năm 1720. Tuy nhiên, có sách nói là ông mất vào năm 1725?

(9)          Theo Lương văn Lựu trong Biên Hòa Sử Lược Toàn Biên, Tập II, hiện nay tại ấp Tân Khai, xã Thiện Tâm, vẫn còn một cái bàu có tên là Bàu Nứa. Bờ đất nổi thành ba bực: trên gò cao, giữa là vùng bình nguyên, và bực dưới cùng là nước đọng quanh năm. Ở mặt từng giữa, có một ngôi mộ cổ, người ta nhận ra là mộ được xây theo kiểu Trung Hoa, xây bằng đá xanh, phía trước mộ có hai thạch trụ, trên có chạm hình lân ngậm châu. Phần bia mộ đã bị sụp mất. Dân địa phương gọi đây là mộ của Trần Phó Tướng. Còn một nơi khác nữa, nằm phía bên kia sông Đồng Nai, tại xóm Dầu Một, thuộc xã Mỹ Lộc, Tân Uyên, cũng có một ngôi mộ cổ lớn, mà theo giáo sư Nguyễn Ngọc Huy, đó chính là mộ của Tổng Binh Trần Thượng Xuyên. Để tưởng nhớ đến công lao của một bật khai quốc công thần có công khai phá và bảo vể miền Nam như Tổng Binh Trần Thượng Xuyên, nhân dân vùng Biên Hòa đã lập đền thờ ông tại đây. Đó là ngôi đình làng Tân Lân nằm bên bờ sông Đồng Nai. Trước đây đình nằm ngay trước Tòa Án, đến năm 1908 thì đình được dời về gần bờ sông Đồng Nai. Đình có tên là “Tân Lân Thành Phố Miếu,” nhưng dân trong tỉnh gọi tắt là

Đình Tân Lân. Còn quan Tổng Binh Trần Thượng Xuyên thì được dân chúng gọi một cách cung kính là “Đức Ông.” Mỗi năm vào ngày 23 tháng 10 âm lịch đều tổ chức kỷ niệm ngày “Đức Ông” tịch diệt. Người dân trong vùng luôn kính sợ sự linh thiêng của “Đức Ông.” Có một dạo, chính tòa án Biên Hòa đã ra án lệnh chấp thuận cho hai bên nguyên cáo và bị cáo đến mở cửa cúng bái và thề trước hương án và linh vị của quan Tổng Binh Trần, dưới sự chứng kiến của ông hương cả trong làng và có lập biên bản trình lên tòa.

(10)     Cầu Gành còn được gọi là cầu bốn móng.

Con đường dọc theo bờ sông, từ trường Nguyễn Khắc Hiếu xuống ty Thanh Niên, cạnh Bưu Điện, thay cho đường mang tên Pháp là “Quai Doumer” nối dài “Quai Delanoue.”)

                                                                         ( Còn tiếp)

 

Bạn muốn gửi bài bình luận về phần tin này. Vui lòng nhấn vào đây -->>>> Viết bình luận


Các tin cũ hơn
Các tin mới hơn