Tìm kiếm

LỜI DẪN

            

   Các anh chị em thân mến

 Với lòng lưu luyến tuổi học sinh thời niên thiếu, chúng tôi, nhóm chủ trương trang Tống Phước Hiệp71.com đã thành lập trang web này để mong làm sống lại những kỷ niệm thật dễ thương dưới mái trường thân yêu ở Vĩnh Long ngày nào, và cùng chia sẻ với nhau những buồn vui trong cuỗc sống hàng ngày nhiều bận rộn.

 Trang web không nhằm mục đích kinh doanh nên các thông tin hình ảnh, tư liệu từ trang này chúng tôi không giữ bản quyền, các bạn được quyền sử dụng thoải mái, nếu được xin ghi trích dẫn từ nơi này để các bạn của mình biết thêm ở trường có một nơi thông tin dễ thương.
 Mục “tin nhà” sẽ là cột tin chính đăng tải những hình ảnh, tin tức hoạt động vui chơi của các lớp, các niên khoá để tất cả mọi cựu học sinh đều biết
 Mục “chia sẻ thông tin” sẽ đăng lại những bài báo, biên khảo, cảm nghỉ của các cựu học sinh cho các bạn biết thêm về mình.
Còn nhiều mục nữa mà chúng tôi muốn mở , nhưng vì trình độ kỹ thuật còn non kém, sẽ từng bước thực hiện cho trang web được hoàn chỉnh.
Tất cả chuyên mục, chúng tôi sẽ trình bày một cách vui tươi, không cao đạo, vì cuộc sống hàng ngày bận rộn, cần có giây phút thư giản.
 Chúng tôi mong được các bậc đàn anh, các em từng sống dưới mái trường đóng góp, chia sẻ để trang tin này được phong phú hơn, có ý nghĩa hơn.
  Xin chân thành cám ơn các bạn vừa qua đã đóng góp ý kiến, tài chính cho trang tongphuochiep71.com được hình thành.

           Đại diện nhóm thực hiện
             Trương Tường Minh

 

 

 

 

 

Hỗ trợ trực tuyến
Thống kê
Số người online
0000129
Số lượt truy cập
15027551
MÙNG 6 THÁNG 02 HAY MÙNG 6 THÁNG 3 ?-Đặng Công Tạo-
Ngày đăng: 2014-11-07 02:43:44

 

MÙNG  6 THÁNG 02 HAY MÙNG 6 THÁNG 3 ?

      Không biết bắt đầu từ bao giờ, chính quyền các thời kỳ, đã  tổ chức lễ giỗ Hai Bà Trưng, lấy ngày mùng 6 tháng 02 âm lịch, chính thức làm quốc lễ .

    Bản thân tôi trong ký ức tuổi thơ vẫn còn hình ảnh hàng năm vào ngày mùng 6 tháng 02, lễ Hai Bà Trưng, có hai cô gái xinh đẹp, thường là nữ sinh, thủ vai Hai Bà Trưng mặc áo dài màu vàng, đội khăn xếp cũng màu vàng, uy nghi ngồi trên lưng 2 thớt voi, tay cầm gươm chỉ về phía trước, diễu qua các tuyến phố trên đường hành lễ .

     Tình cờ xem cuốn sách HỘI HÈ ĐÌNH ĐÁM của Toan Ánh, mới biết rằng còn có một ngày giỗ Hai Bà vào ngày mùng 6 tháng 3 âm lịch, tổ chức tại đền xã Hát Môn, huyện Phúc Thọ tỉnh Sơn Tây, ngay bên bờ sông Hát Giang, tương truyền nơi Hai Bà trầm mình . Nơi đó tục gọi là Miếu Hát .

    Mùng 6 tháng 02 âm lịch là ngày lễ được tổ chức tại làng Đồng Nhân ở về phía nam thành phố Hà Nội, ở đây cũng có một ngôi đền Hai Bà Trưng .

    Lần theo thần tích của hai ngôi đền làng Hát Môn và làng Đồng Nhân được lược thuật trong sách, tôi tìm đến ĐẠI VIỆT SỬ KÝ TOÀN THƯ ( ĐVSKTT) . Sử chép rằng : “ KỶ THUỘC ĐÔNG HÁN ” , có ghi chép như sau :” Ba năm sau ( Mã ) Viện trở về ( nước Tàu ) . Người địa phương thương mến Trưng Nữ Vương, làm đền thờ phụng ( đền ở xã Hát Giang, huyện Phúc Lộc, .....) . Như vậy ngôi đền thờ Hai Bà Trưng nầy được người dân làm năm 46 sau tây lịch, tức cách ngày nay ( 2014 )  là 1968 năm .

    Xem tiếp, từ bài văn bia của cụ Đốc Học Hà Nội Dương Duy Thành, ( bản dịch của cụ Hoa Bằng Hoàng Thúc Trâm ) đặc tại đền Hai Bà ở làng Đồng Nhân, tôi tiếp tục tìm đến triều vua Lý Anh Tông, thấy ghi chép như sau :” Canh Thìn. ( Đại Định) năm thứ 21 [ 1160 dl ] ( Tống Thiệu Hưng năm thứ 30 ( nước Tàu ) ) . Mùa xuân, tháng giêng, làm đền Hai Bà và đền Suy Vưu ở phường Bố Cái ...” .  Như vậy đền Đồng Nhân làm năm 1160 , cách nay 854 năm và sau đền Hát Môn 1114 năm .

     Trên nước Việt Nam còn nhiều nơi cũng có đền thờ Hai Bà, trong đó nổi tiếng có đền Hạ Lôi phủ Yên Lãng tỉnh Phúc Yên, lễ hội ngày rầm tháng giêng, tương truyền là ngày Hai Bà xuất quân. Đền ở Lâm Đồng được xây dựng do những di dân huyện Mê Linh vào định cư ở Miền Nam sau ngày thống nhất đất nước...

     Đọc những tư liệu trong sách của cụ Toan Ánh, và ĐVSKTT, tôi lấy làm ngạc nhiên, đền Hát Môn cúng giỗ Hai Bà mùng 6 tháng 3, còn đền Đồng Nhân bắt đầu lễ hội từ mùng 3 tháng 02 cho đến ngày mùng 6 tháng 02 mới rã đám, nhưng ngày chính hội lại là ngày mùng 5 tháng 02 . Có thể thấy sự lủng củng rằng ngày chánh lễ hội mùng 5 tháng 02 chớ không phải ngày mùng 6 tháng 02 ! Nhưng tại sao xưa nay chính quyền các thời kỳ, lại chọn ngày rả đám của lễ hội đền Đồng Nhân, là mùng 6 tháng 02  lấy làm ngày quốc lễ ?  

    ĐẠI VIỆT SỬ KÝ TOÀN THƯ  viết sơ sài quá, tôi tìm đến LĨNH NAM CHÍCH QUÁI của Trần Thế Pháp viết vào đời nhà Trần, tức sau đời Lý Anh Tông không xa lắm . Tại “Truyện Hai Bà Trinh Linh Phu Nhân Họ Trưng”. Nội dung, sau khi kể lại lịch sử của Hai Bà không có khác biệt gì nhiều với chính sử, phần miếu thờ, sách viết như sau :” ( sau khi Hai Bà mất ) Người trong Châu thương cảm, lập miếu ở cửa sông Hát Giang để phụng thờ. Phàm những người gặp tai họa tới cầu đảo đều ứng nghiệm. Thời Lý Anh Tông gặp đại hạn, vua sai Cảm Tĩnh thiền sư cầu mưa. Một hôm mưa xuống mát lạnh thấu người. Vua mừng, ra xem, tự nhiên ngủ thiếp đi, mộng thấy hai người con gái đội mũ phù dung, mặc áo xanh, thắc lưng đỏ, cưỡi ngựa sắt theo gió lướt qua. Vua lấy làm lạ bèn hỏi. Hai người trả lời rằng :” Chúng ta là hai chị em họ Trưng vâng mệnh thượng đế làm ra mưa”.  Vua muốn hỏi thêm cặn kẽ. Hai người bèn giơ tay ngăn lại. Vua tỉnh mộng, cảm kích ra lệnh tu sửa đền ( Hát Giang ) , đem lễ đến dâng. Về sau Hai Bà lại thác mộng cho vua xin lập đền ở bãi Đồng Nhân. Vua nghe theo, sách phong làm Trinh linh nhị phu nhân. Triều Trần lại gia phong cho mỹ tự là Hiền liệt chế thắng thuần bảo thuận. Cho đến nay vẫn được bao phong đời đời, lửa hương không dứt ” .

    Đến đây có thể xác định : Đền Hát Môn được làm 3 năm sau ngày Hai Bà mất và người dân đương nhiên tiếp nối phụng thờ từ đó đến nay, lấy ngày mùng 6 tháng 3 tương truyền là ngày Hai Bà trầm mình xuống Hát Giang, làm ngày giỗ. Còn đền Đồng Nhân làm sau ngày Hai Bà mất 1117 năm, lại dựa vào điềm thác mộng của nhà vua, mà ngày nay chắc chúng ta không khỏi cho là hoang đường .

    Sự hoang đường chưa hết, cũng xem sách của cụ Toan Ánh, :” Theo thần tích làng Đồng Nhân, khi Hai Bà nhẩy xuống sông Hát để trẩm mình liền hóa thành đá trôi về địa phận bãi Đồng Nhân. Dân chúng liền lập đền thờ ở xứ Vườn Tịch ngay trên bãi sông. Về sau nước to, đê vỡ, đền đỗ nát phải di vào trong đê, ở Thôn Hướng Viên , xã Đồng Nhân tức là đền thờ ngày nay . “

    Dù thần tích tùy tiện thế nào cũng được, nhưng có một điều chắc chắn là đền Đồng Nhân là mới được làm vào đời Lý Anh Tông. Không thể nào khác hơn  .

     Bây giờ xin lược chép một phần thần tích xã Hát Môn trong sách của cụ Toan Ánh :” ....Hát Môn ở ngay cửa sông Đáy, một phụ lưu sông Hồng Hà và ở quảng nầy mang tên là sông Hát. Nơi đây vừa cách xa nơi đóng quân của Mã Viện ở Lãng Bạc và cũng cách xa Mê Linh nay thuộc Phúc Yên nơi đóng đô của Hai Bà .

       Mê Linh (cách Hát Môn hơn 7 dậm vào khoảng 30 cây số ngày nay), do Trưng Mẫu là bà Man Thiện đóng quân giữ thành. Lúc đó đạo quân của Hai Bà đóng ở Lạng Sơn dưới quyền chỉ huy của bà Thánh Vẽ và bà Phùng thị Chính, mắc mưu quân giặc đã bị thua ở Bắc Giang. Hai bà có một căn cứ thủy quân ở Lãng Bạc, nhưng lúc nầy sau trận  thua quân ở Bắc Giang căn cứ nầy không còn là hậu cứ yểm trợ cho đạo tiền quân ở Lạng Sơn và đạo tiền quân ở Bạch Đằng nữa, đạo quân ở Bạch Đằng do bà Lê Chân điều khiển. Hai Bà rút quân về sông Hát, giao quyền chỉ huy đạo quân Lãng Bạc cho bà Cao Nhự. Ở Hát Môn Hai Bà chuẩn bị phòng tuyến thứ nhì chờ ngày chạm địch. Lúc đó là ngày mồng 4 tháng 9 âm lịch. Tại đây Hai Bà cho giết trâu mổ bò khao quân để khích lệ 7 vạn tân binh do bà Man Thiện mới tuyển mộ. Kế hoạch được bố trí, ngày 24 tháng chạp năm đó, đội quân của bà Cao Nhự đóng ở Lãng Bạc, trá bại rút về Mê Linh. Quân Mã Viện đuổi theo tới cửa sông Hát. Chúng bị Hai Bà đổ quân ra đánh, và cùng lúc bà Cao Nhự cũng quay lại phản công. Lưỡng đầu thụ địch, quân Mã Viện đại bại phải lui về Lãng Bạc cố thủ để chờ Lưu Long mang thêm 50.000 quân từ sông Hồng Hà kéo lên mới lại dám tiến đánh vị trí đóng quân của Hai Bà.

    Trong trận nầy lúc đầu Hai Bà có thắng nhưng sau vào ngày mùng 6 tháng 3 âl ( năm 43 dl ) quân Mã Viện kéo tới đông, Hai Bà chống không lại phải gieo mình xuống sông Hát để đền nợ nước. Trận nầy Mã Viện tuy thắng nhưng cũng bị hao binh tổn tướng .

   Dĩ nhiên thần tích không phải là lịch sử, nhưng khi  xem LỊCH SỬ VIỆT NAM của Đào Duy Anh mà ông viết theo tinh thần khảo cứu rất khoa học có tham khảo nhiều tư liệu của nước TQ và của nhà nghiên cứu Tây phương tên là H . Maspéro, thì nhận thấy thần tích làng Hát Môn chép trên khá tương đồng với sách của ông Đào Duy Anh, đặc biệt là về các mốc thời gian, xin chép 1 đoạn :” ...Theo lời Mã Viện về sau nói với thuộc hạ ( Hậu Hán Thư ) thì chúng ta biết rằng khi Mã Viện đương đóng quân ở giữa miền Lãng Bạc và Tây Vu ( thành cũ của An Dương Vương ) , quân địch chưa dẹp yên, trời thì dưới nước lụt, trên mây mù, khí độc bốc lên ngùn ngụt, trông lên thì thấy diều hâu đương bay bổng rớt xuống nước chết, điều ấy tỏ rằng tình cảnh Mã Viện trong lúc đồn quân ở đấy cũng gian nan lắm. Các sách đều chép rằng Trưng Trắc tự Mê Linh tiến đánh Mã Viện một trận lớn ở Lãng Bạc ( tháng 3 năm 18 hiệu Kiến Vũ, tức tháng 4 năm 43 ) . Trưng Trắc bại trận phải chạy vào Cấm Khê.....( hết trích ) .

      Ở đây không chủ ý nói về trận đánh, nhưng nhận thấy chính sử viết quá sơ sài, không khái quát được sự kháng chiến oanh liệt của dân ta dưới sự lãnh đạo của Hai Bà, nên phải trích dẫn khá nhiều, mặt khác, để chứng minh tính thuyết phục rất cao về mốc thời gian chép trong thần tích đền thờ Hai Bà tại làng Hát Môn.

    Trên là tôi dựa vào các sách in hợp pháp xuất bản đã lâu, ắc được công luận chấp nhận .

     Nay trên Internet thông tin rất nhiều, nhưng xem ra nguồn tư liệu kém ổn định. Không có phát hiện mới, ít dẫn chứng mà nếu có cũng khó phối kiểm .

     Trên một website tôi trích chép được như sau : Bách khoa toàn thư mở Wikipedia :  Tương truyền sau khi Hai Bà Trưng tử tiết ở sông Hát đã hóa thành tượng đá, trôi đến Thăng Long thì rẽ nước nhô lên. Nhân dân xã Đồng Nhân đưa về lập đền thờ. Hàng năm mở hội đền vào ngày 6 tháng 2 âm lịch để ghi nhớ ngày đón tượng từ sông lên.

     Cũng trên internet,  Nguồn : Tin tức Du lịch. Website Tin Moi  có bài viết xin trích  : “ Theo tục truyền, vào đời vua Lý Anh Tông, hai pho tượng đá của Hai Bà trôi theo sông Hồng dạt vào bãi Đồng Nhân và báo mộng cho đức vua. Nhà vua cho dựng đền thờ Hai Bà và thành thông lệ, dân làng lấy ngày 6/2 Âm lịch hàng năm (ngày hai pho tượng đá dạt về) làm lễ hội. Sau đó bãi lở, dân làng đã dời đền về vị trí như ngày nay./.  “. Bài viết theo thể phóng sự không đề tên tác giả .

      Nếu thần tích của đền Đồng Nhân hiện chép như vậy thật, thì ngày tượng đá Hai Bà không biết từ đâu trôi dạt về ( lại còn rẽ nước nổi lên ? ) sau ngày Hai Bà mất đến 1114 năm, được lấy làm ngày quốc lễ, quả thật, có cái gì đó không ổn lắm ?

      Ở đây tôi không có ý kiến về ngày quốc lễ Hai Bà Trưng mùng 6 tháng 02 đã ăn sâu trong tâm thức người dân trong nhiều thế hệ. Mà chỉ nhằm hệ thống lại tư liệu để bậc thức giả và giới chức có trách nhiệm tiện xem xét .

                                                           Như Không Đặng Công Tạo

Sách tham khảo :

- Nếp cũ- Hội hè đình đám . Toan Ánh . Quyển thượng- Nam Chi Tùng Thư 1969

-Đại Việt Sử Ký Toàn Thư . NXB Khoa Học Xã Hội- Hà Nội- 1983 .

-Việt Sử Tiêu Án - Ngô Thời Sĩ - NXB Thanh Niên- 2001.

-Lịch Sử Việt Nam- Đào Duy Anh - NXB Khoa học Xã Hội- 2011.

-Lĩnh Nam Chích Quái - Trần Thế Pháp - NXB Trẻ & Hồng Bàng . 2011.

-Internet.

       @Đăng tin-Vĩnh- 

Bạn muốn gửi bài bình luận về phần tin này. Vui lòng nhấn vào đây -->>>> Viết bình luận


Một thông tin mới lạ không kém phần thú vị .

Nguyenthilieu

Vĩnh mới nghe thông tin nầy, hiểu thêm về ngày lễ Hai Bà Trưng, ngày xưa tổ chức rất ấn tượng, tới giờ mình vẫn nhớ. Cám ơn bạn Công Tạo nha!

Cám ơn bạn đã chịu khó viết và hệ thống lại rất rõ nét vấn đề lịch sử, để mọi người thông hiểu. Mong được đọc bài của bạn.

Bạn biên khảo lại rất có hệ thống giải quyết vấn đề cụ thể về ngày lễ của Hai Bà Trưng, mong được đọc bài của bạn.

Ôi hỗm rày mình đi chu du mấy tỉnh cực Nam không có đem máy móc gì theo nên không hay Vĩnh đã cho đăng bài viết, cám ơn bạn nhen . Cám ơn chị Hai , bạn Hà Thanh và Thế Tân đã quan tâm . Mình sẽ cố gắng .

Các tin cũ hơn
Các tin mới hơn